Czynniki wpływające na sukces wyborczy podczas kampanii wyborczej

Chcąc mówić o powodzeniu i sukcesie kampanii wyborczej, z punktu widzenia kandydata, należy w pierwszej kolejności odpowiedzieć sobie na pytanie o skuteczność komitetu, z którego chce kandydować. Inaczej mówiąc: czy start kandydata z danego komitetu zwiększy jego szansę na mandat (a więc jest silną stroną), czy też doprowadzi do minimalizacji szans na sukces (słabą stroną)? Mówiąc o skuteczności mam na myśli takie elementy, jak: znajomość i poparcie komitetu wśród wyborców, jakość i trwałość funkcjonowania na rynku politycznym, efektywność jego działania w przeszłości, skład personalny komitetu, program, „czasowość" jego funkcjonowania, itd. Kandydat chcący wziąć udział w wyborach musi między innymi odpowiedzieć sobie na powyżej zasugerowane pytania. Z punktu widzenia efektywności kampanii, kandydat powinien kandydować z komitetu, który jest jednocześnie partią polityczną działającą w danym okręgu wyborczym. Partia ta musi oczywiście, charakteryzować się wysokim poparciem i popularnością w danym okręgu. Argumentów, które potwierdzają kandydowanie z ramienia partii politycznych (w dużych miastach), a nie komitetów powoływanych ad hoc przed wyborami jest kilka. Wskaże jedynie na niektóre, moim zdaniem, najważniejsze z punktu efektywności przygotowania i prowadzenia kampanii. Oto one:

1. partie polityczne są uprzywilejowane w samej ordynacji wyborczej. Uważam, iż takie czynniki, jak czas trwania kampanii wyborczej (moment rejestracji, możliwość podjęcia prac związanych z przygotowywaniem kampanii), system liczenia głosów, progi wyborcze są ewidentnym elementem sprzyjającym partiom politycznym;
2. wynikający niejako z pierwszego założenia, czas trwania promocji komitetu – partie polityczne w świadomości wyborców istnieją przez cały czas, nie muszą budować od podstaw swojego wizerunku, nie muszą sprzedawać się jako „nowy produkt" na rynku politycznym;
3. partie polityczne posiadają rozbudowane struktury/oddziały w postaci kół partyjnych funkcjonujących w danym okręgu wyborczym. Co za tym idzie posiadają one stałych członków oraz sympatyków, których pomoc jest bezcenna podczas trwania kampanii wyborczej;
4. doświadczenie zarówno merytoryczne, jak i praktyczne w przygotowywaniu i prowadzeniu kampanii wyborczych wynikające z istnienia na rynku politycznym i brania udziału we wcześniejszych wyborach;
5. fakt posiadania lidera/liderów partii politycznej. Nazwiska takich osób, ich sposób działania, doświadczenie na rynku politycznym, znajomość wśród wyborców sprzyja prowadzeniu kampanii. Często ludzie tacy zasiadają w parlamencie, radach miast czy sejmikach województw;
6. kontakty z mediami. Poprzez fakt istnienia na rynku politycznym oraz w świadomości wyborców działacze partyjni istnieją już w świadomości mediów, niejednokrotnie mamy tu do czynienia ze związkami nieformalnymi pomiędzy działaczami partyjnymi a dziennikarzami.  

Oczywiście każdy z tych elementów będzie sprzyjał na niekorzyść w przypadku komitetów wyborczych powoływanych ad hoc przed kampanią wyborczą. Posłużenie w tym miejscu jedynie niektórymi przykładami wziętymi z życia, które w zdecydowany sposób obrazują powyższe założenia. Komitet powołany ad hoc przed wyborami, aby mógł zamówić miejsce na np. reklamę billboardów, czyli wynająć najlepsze miejsca reklamowe w okręgu musi czekać z tym faktem do momentu rejestracji w Miejskiej Komisji Wyborczej. Nie może bowiem podjąć jakichkolwiek kroków prawnych, zanim nie zostanie zarejestrowany. To samo dotyczy rezerwacji i wykupu czasu antenowego w mediach. Partia natomiast, ponieważ posiada już osobowość prawną może o wiele wcześniej podjąć działania zmierzające do promocji, a w tym celu o wiele wcześniej może zarezerwować najlepsze miejsca na reklamę, zarezerwować czas antenowy. Nie bez znaczenia ma miejsce również fakt, iż media, ze względu na swoje wcześniejsze złe doświadczenia związane ze współpracą z komitetami powoływanymi ad hoc (chodzi o nie wywiązywanie się z kwestii finansowych podobnych komitetów w przeszłości), raczej niechętne są przystąpić do współpracy  z podmiotem, który nie został jeszcze zarejestrowany jako uczestnik kampanii wyborczej. Następnym elementem, który wpływa na niekorzyść komitetów powoływanych ad boć, jest czas trwania promocji – czyli kampanii wyborczej. Komitet taki może podjąć jakiekolwiek działania zmierzające do jego promocji dopiero  w momencie zarejestrowania. Partie polityczne natomiast, dzięki temu, że funkcjonują na rynku politycznym przez dłuższy czas mogą w łatwiejszy sposób przenikać z informacją do wyborców, zanim jeszcze rozpoczną oficjalną kampanię wyborczą. Nie chciałbym tutaj mówić o tym, iż partie polityczne łamią w ten sposób ordynację wyborczą. Uważam jedynie, że media, na długo przed rozpoczęciem kampanii wyborczej spekulują o wynikach przyszłych wyborów, podając jednocześnie ewentualnych kandydatów na poszczególne urzędy. Przeprowadzają pewnego rodzaju wywiady, dotyczące ich poparcia, wśród określonych kół społecznych, gospodarczych, politycznych, przeprowadzają w końcu wywiady z samymi zainteresowanymi. W zdecydowany sposób dotyczy to oczywiście kandydatów będących jednocześnie członkami określonych partii politycznych. Następnym elementem, który wpływa na niekorzyść komitetów, powoływanych ad hoc, jest brak silnie rozbudowanych struktur terenowych, i to zarówno w skali dzielnicy, miasta czy nawet szerszego okręgu jakim jest choćby powiat. Myślę, że nikomu kto miał do czynienia z pracą podczas przygotowywania czy prowadzenia kampanii wyborczej nie muszę uświadamiać jak ważną rolę pełnią członkowie i stali sympatycy partii. Ich rola, jak wspomniałem już wcześniej jest bezcenna. Z jednej strony mamy bowiem do czynienia ze stałym elektoratem, który w określony sposób głosował już wcześniej na daną partię, a co za tym idzie na jej kandydatów. Z drugiej strony, mamy do czynienia z sympatykami, którzy jednocześnie stanowią potencjalny elektorat. W końcu chciałabym zwrócić uwagę na pewien proces zjawisk nieformalnych. Nie jest bowiem tajemnicą, iż wiele przygotowań podczas procesu tworzenia kampanii, wiele problemów, które mogą wyniknąć w czasie choćby jej trwania można uniknąć mając szersze poparcie wśród członków/sympatyków danej partii politycznej np. urzędach, instytucjach publicznych, kończąc na przedsiębiorstwach prywatnych. Doświadczenie merytoryczne w prowadzeniu kampanii wyborczej, a raczej jego brak jest następną przeszkodą uniemożliwiającą skuteczność kampanii wyborczej w przypadku komitetów powoływanych ad hoc. W większości przypadków komitety takie zakładają ludzie, którzy nie posiadają doświadczenia w przygotowywaniu i prowadzeniu kampanii wyborczych albo też doświadczenie ich jest znikome. Osobom takim, w większości przypadków, przyświecają określone cele powołując komitet, np. programy natury społecznej, czy gospodarczej. Osoby takie nie posiadają wiedzy na temat: funkcjonowania sztabów, sposobu rejestracji komitetu, ograniczeń prawnych wynikających z ordynacji wyborczej (jej nakazów), itd. Partie natomiast, funkcjonujące na rynku politycznym i uczestniczące wielokrotnie  w kampaniach, poprzez swoje doświadczenie, mogą w zdecydowany sposób zmniejszać ryzyko popełniania błędów, minimalizować straty (przede wszystkim czasu) na zbieraniu potrzebnych informacji, itd. W końcu też, partie polityczne stać na wynajęcie profesjonalnych agencji czy też osób, które pomagają im w przygotowaniu i poprowadzeniu kampanii wyborczej. Bardzo ważnym elementem jest to, iż kandydaci kandydujący z ramienia partii politycznej w większości przypadkach posiadają również doświadczenie zdobyte we wcześniejszych kampaniach. Powyższy element, zostanie opisany w dalszej części pracy. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż komitety powoływane ad boć nie posiadają  w większości przypadków liderów, którzy byliby znani szerszej grupie społeczeństwa. Nie pozostaje to oczywiście bez wpływu na proces związany z promocją komitetu. Jeśli  w niektórych przypadkach istnieją silni liderzy to są oni w większości przypadków, jedynymi znanymi osobami w danej społeczności. Bardzo mocno powiązany z tym jest również element kontaktów z mediami. Oczywiście nie jest tajemnicą, iż media o wiele częściej interesują się partiami politycznymi, a co za tym idzie poszczególnymi kandydatami je reprezentującymi, niż pojawiającymi się na czas wyborów komitetami. Trudniej jest kandydatom z takich komitetów przedostać się na łamy dzienników lokalnych, czy też na fale rozgłośni radiowych. Możemy tu wskazać między innymi brak przygotowania do kontaktów z mediami. Funkcjonujący na scenie politycznej kandydaci mają oczywiście łatwiejsze szansę na kontakt z dziennikarzami, choćby poprzez tak zwane związki nieformalne. Powyżej zasugerowane elementy mają jedynie wskazać na racjonalność argumentów przemawiających za kandydowaniem z ramienia silnej partii politycznej, choć nie są one oczywiście wyczerpujące.

Następnym bardzo ważnym czynnikiem, na który należy zwrócić uwagę podczas oceny efektywności, skuteczności kampanii wyborczej jest skład kandydatów  w wyborach z ramienia komitetu. Oceniając szansę komitetu w wyborach powinniśmy zwrócić uwagę na następujące czynniki, które jednocześnie stanowią pewne pożądane elementy w wewnątrz komitetu. Oceniając szansę komitetu z punktu widzenia doboru kandydatów można by było zwrócić uwagę na następujące cechy samych kandydatów. Częstotliwość występowania tych cech, bądź też brak  w zdecydowany sposób wpływają na efektywność powodzenia kampanii wyborczej. Pytanie podstawowe powinno dotyczyć jacy ludzie/kandydaci reprezentują dany komitet wyborczy? Jakie jest ich doświadczenie zarówno zawodowe jak i na scenie politycznej? Jaką pozycję zajmują poszczególni kandydaci w danym społeczeństwie lokalnym? Innym bardzo ważnym pytaniem jest to co skłoniło ich do kandydowania, jakie jest ich nastawienie emocjonalne do wyborów? W końcu czy kandydaci będą posiadać/posiadają własne sztaby wyborcze i jaki mają plan na prowadzenie kampanii wyborczej? Oceniając szansę komitetu musimy bardzo poważnie podejść do odpowiedzi na powyższe pytania, gdyż pozwolą nam one odpowiedzieć na temat szans powodzenia kampanii całego komitetu. Jednym z głównych pytań, na które musimy znać odpowiedź jest to czy kandydaci posiadają doświadczenie zarówno zawodowe jak i polityczne. Bez wątpienia posiadanie takiego doświadczenia będzie miało decydujący wpływ na pozostałe odpowiedzi. Nie chcę również w tym miejscu podejmować się wskazania profilu idealnego kandydata. Uważam bowiem, że nie można jednoznacznie uogólnić pewnych cech, jak wiek, płeć, wykształcenie, stan posiadanego majątku, sposobu bycia, stylu ubierania się, itd. Współpracując z wieloma kandydatami i przypatrując się ich walce o mandaty nie mogę powstrzymać się w tym miejscu od pewnych spostrzeżeń. Mianowicie wielu kandydatów podchodzi w sposób niepoważny do wyborów. Nie traktują oni poważnie swojego startu w wyborach, nie wierząc przede wszystkim w swój sukces. Niejednokrotnie zdarza się, iż dany kandydat decyduje się na start w wyborach, gdyż zostaje do tego namówiony przez innych, bądź też nie do końca zdaje sobie sprawę z wyrzeczeń, którym musi sprostać jeśli poważnie myśli o zdobyciu mandatu. Pierwszym czynnikiem, który eliminuje większość kandydatów z wyścigu o mandat jest brak osobistego czasu na zaangażowanie się w kampanię wyborczą. Kandydaci, zwłaszcza ci którzy kandydują po raz pierwszy nie zdają sobie sprawy ile czasu muszą poświęcić walce o mandat. Zdarzają się również przypadki kandydatów, którym wydaje się, że ktoś (tzn. sztaby) mogą przeprowadzić za nich kampanię, a sami kandydaci osobiście nie muszą angażować się w kampanię. Wielu kandydatów, nie wierząc we własne zwycięstwo, przestaje myśleć poważnie o kampanii w kategoriach uczestnictwa w niej. Drugim czynnikiem, który ma wpływ na skuteczność kampanii wyborczej jest posiadanie sztabu wyborczego. Zwłaszcza w przypadku wyborów do rad gmin dużych miast, sejmików województw, czy parlamentu posiadanie własnego sztabu jest nieodłącznym elementem sprzyjającym sukcesowi wyborczemu. Sam kandydat nie poradzi sobie z przygotowaniem, prowadzeniem kampanii, analizowaniem jej przebiegu, kontaktami z mediami, itd. Zakres okręgu wyborczego jest na tyle duży, że siłą rzeczy kandydat potrzebuje pomocy. Chciałbym w tym miejscu wskazać na bardzo ważny element, a mianowicie współpracę kandydatów ze sztabem danego komitetu. Nie bez znaczenia pozostaje fakt iż współpraca ta musi odbywać się na zasadzie porozumienia, przepływu informacji, wymiany spostrzeżeń i uwag. Innym bardzo ważnym czynnikiem związanym z kandydatami na listach wyborczych komitetu jest fakt tworzenia list wyborczych i umiejscawiania na nich kandydatów. Bez wątpienia umiejętne stworzenie listy wyborczej, rozmieszczenie na poszczególnych miejscach kandydatów wpływa decydująco na szansę powodzenia kampanii w skali całego komitetu. Oto kilka uwag, moim zdaniem najważniejszych, dotyczących tworzenia list wyborczych:

1. wszystkie miejsca na liście wyborczej powinny być zapełnione. Często mamy do czynienia, zwłaszcza w przypadku wyborów do rad miast, że komitety nie potrafiły znaleźć maksymalnej ilości kandydatów na poszczególne listy w okręgach wyborczych;
2. kandydaci powinni być powiązani z danym okręgiem wyborczym (np. poprzez fakt zamieszkania, wykonywanego zawodu, uczestnictwa w życiu społecznym mieszkańców, itd.);
3. na liście wyborczej powinny znaleźć się zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Nie jestem zwolennikiem tego by był odgórnie, przez komitet, narzucony udział procentowy przedstawicieli płci (tzn. 50% kobiet i tyle samo mężczyzn). Powinno być to uzależnione przede wszystkim od „jakości" samych kandydatów, których komitet może wystawić w danym okręgu wyborczym;
4. na liście wyborczej powinni znaleźć się zarówno ludzie starsi, jak i młodzi;
5. kandydaci powinni reprezentować różne doświadczenie zawodowe, społeczne, powinni mieć kontakty z różnymi ośrodkami społecznymi, zawodowymi, gospodarczymi działającymi na terenie okręgu wyborczego.  

Bardzo ważnym elementem przy tworzeniu list wyborczych jest czynnik miejsca zajmowanego przez kandydatów na liście. O ile popieram stanowisko, iż w przypadku wyborów do parlamentu, sejmików województw czy powiatów pierwsze miejsce na liście powinien zajmować lider danego ugrupowania o tyle uważam, iż  w przypadku wyborów do rad miast, tam gdzie mamy do czynienia z większą ilością list wyborczych tego samego komitetu sprawa nie jest taka prosta i jednoznaczna. Zaryzykuję stwierdzeniem, iż większym pożytkiem dla komitetu będzie wystawienie „potencjalnego" lidera na miejscu drugim. Na pierwszym miejscu powinna znaleźć się osoba, która jest powiązana oczywiście z danym okręgiem wyborczym, co wynika z powyżej przedstawionych elementów, natomiast nie jest naturalnym liderem tego okręgu. Sugerując takie rozwiązanie mam na uwadze możliwość zdobycia większej ilości głosów w danym okręgu przez partię. Ludzie, jeśli nie wiedza na kogo oddać głos w wyborach, popierając daną partię, oddają głos na osobę znajdującą się na pierwszym miejscu na liście wyborczej. Skoro na takie głosy ma szansę kandydat, który nie jest znany szerszej społeczności lokalnej w danym okręgu (nie jest naturalnym liderem) to dobrze było by, aby on zdobywał te głosy, gdyż lider listy umiejscowiony na drugim miejscu siłą rzeczy powinien zdobyć poparcie, które umożliwi mu zdobycie mandatu. W tym miejscu jedynie zasygnalizuję problem, jaki pojawia się przy rozdzielaniu miejsc na listach wyborczych. Często bowiem zdarza się, że przy ustalaniu tych miejsc dochodzi do wewnętrznych sporów pomiędzy poszczególnymi kandydatami, czy też pomiędzy nimi a osobami mającymi wpływ na ułożenie listy. Takie sytuacje nie sprzyjają zgodzie wewnątrz komitetu, co ma wpływ na przyszły kształt prowadzenia kampanii. Rzeczą bardzo ważną dla osób układających listy wyborcze jest umiejętne ich przygotowanie/stworzenie i ewentualne zminimalizowanie negatywnych skutków wynikających z wewnętrznych sporów.

Inną bardzo ważną rolę podczas całego procesu kampanii wyborczej odgrywa kandydat na prezydenta danego komitetu. W przypadku wyborów parlamentarnych, bądź samorządowych innego szczebla osobą taką będzie lider komitetu, otwierający jednocześnie listę wyborczą tego komitetu. Osobiście uważam, że osoba taka  w obecnej erze „medialności" wyborów, w sposób zdecydowany wpływa na skuteczność kampanii wyborczej całego komitetu. Bez wątpienia kandydat na prezydenta miasta powinien charakteryzować się pewnymi, cechami, które jednocześnie powinny wyróżniać go spośród pozostałych kandydatów. Są to między innymi:

1. doświadczenie zawodowe zdobyte podczas pełnienia podobnych stanowisk politycznych;
2. znajomość nazwiska wśród mieszkańców/poparcie mieszkańców okręgu;
3. silna pozycja wewnątrz samego komitetu;
4. posiadanie zaplecza;
5. „medialność" kandydata – ta cecha z pewnością sprzyja prowadzeniu kampanii;
6.  poważne, zdecydowane podejście do kampanii wyborczej;
7. emocjonalne zaangażowanie się w kampanię wyborczą;
8.  brak przeszkód zdrowotnych do uczestnictwa w kampanii.

Myślę, że posiadanie przez kandydata powyższych cech, bądź też ich brak w zdecydowany sposób wpływa na skuteczność kampanii samego kandydata oraz jego komitetu. Mówiąc o doświadczeniu kandydata mam tu na myśli przede wszystkim jego wcześniejsze doświadczenia zdobyte z jednej strony na scenie rynku politycznego, a z drugiej strony podczas uczestnictwa we wcześniejszych kampaniach. Wiedza, którą posiada kandydat w tej materii jest niewątpliwie bezcenna – umożliwia ona eliminowanie ewentualnych sytuacji niebezpiecznych, pojawiających się w czasie trwania kampanii oraz sprzyja mądremu przygotowaniu, a następnie uczestniczeniu w kampanii. Wcześniejsze uczestnictwo kandydata w strukturach rady na określonych stanowiskach, jego działalność na poziomie, np. społecznym, czy gospodarczym w rozwiązywaniu problemów mieszkańców okręgu ma również znaczenie przede wszystkim dla znajomości przez niego problemów okręgu. Bez wątpienia ważne jest to, czy nazwisko kandydata jest znane mieszkańcom okręgu, czy wysoki jest stopień poparcia, ze strony mieszkańców, dla jego wcześniejszych decyzji. To ma oczywiście również istotny wpływ na skuteczność kampanii. Kandydat znany szerszej społeczności lokalnej nie musi rozpoczynać kampanii od przedstawiania się, zaznajamiania mieszkańców ze swoim nazwiskiem, udowadnianiem wcześniejszych swoich dokonań. Należy w tym miejscu zauważyć, iż bardzo ważną rzeczą jest to, aby kandydat pochodził/wywodził się, czy też funkcjonował w społeczności lokalnej/okręgu w którym kandyduje. Mieszkańcy okręgów o wiele chętniej oddają swoje głosy oraz ufają kandydatom, których mogą określić jako „swoich" niż na rzecz tzw. „spadochroniarzy politycznych". Warto również zwrócić uwagę na fakt, który odgrywa bardzo ważną rolę w czasie trwania samej kampanii – a mianowicie to czy kandydat z jednej strony posiada silną pozycję wewnątrz własnego komitetu, z drugiej natomiast czy posiada silne zaplecze, które wspiera jego kampanię (i to zarówno pod względem merytorycznym, jak i praktycznym). Silna pozycja kandydata sprzyja przede wszystkim eliminowaniu sporów wewnętrznych. Umożliwia to tworzenie wizerunku „silnego", „stabilnego" obrazu komitetu na zewnątrz, oraz eliminuje spory wewnętrzne pomiędzy poszczególnymi członkami komitetu. Mówiąc o zapleczu kandydata mam na myśli z jednej strony sztab służący kandydatowi wiedzą teoretyczną, jak i praktyczną  z zakresu przygotowywania i prowadzenia kampanii wyborczych z drugiej natomiast, niejednokrotnie niedocenianą, pomoc jego własnej rodziny. Czas kampanii to okres wielu wyrzeczeń nie tylko dla samego kandydata, ale i dla jego najbliższych. Rodzina powinna służyć pomocą przy organizacji kampanii – dając wyraz aprobaty dla ubiegającego się o mandat kandydata, oraz być dla niego podporą. W obecnej erze „medialności" kampanii wyborczej, zwłaszcza na urząd prezydenta miasta, czy wyborach parlamentarnych, rodzina kandydata z pewnością będzie brała czynny udział np. w spotkaniach z wyborcami, sporach telewizyjnych, w wywiadach, itd. Nie bez znaczenia pozostaje fakt wcześniejszego przygotowania tych osób do pełnienia tak ważnej roli w całej kampanii wyborczej. „Medialność" kandydata, to według mnie, cecha która sprzyja skuteczności kampanii. Czym jest właściwie „medialność" kandydata? Trudno odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie i w sposób bardzo krótki. Według mnie „medialność" to taki obraz, wizerunek kandydata, jakiego oczekują wyborcy. Z jednej strony „mediałność" jest sposobem bycia, udzielania odpowiedzi, dobierania argumentów, umiejętność przemawiania, tworzenia zdań, odpowiedzi na trudne pytania. Z drugiej natomiast, „medialnością" kandydata będzie również sposób zachowania się jego wśród wyborców – podczas spotkań bezpośrednich, będzie to również sposób prowadzenia przez niego kampanii, itd. Oczywiście o „medialności" kandydata w zdecydowany sposób decydują media, poprzez które kandydat kontaktuje się z wyborcami, za pomocą których przekazuje im informacje. W tym miejscu należy oczywiście wskazać, iż na „medialność" kandydata wpływ będzie miało umiejętny sposób zachowania się przed kamerą oraz umiejętność „rozmowy przed mikrofonem". Następną cechą, która ma wpływ na skuteczność kampanii kandydata ma jego indywidualne nastawienie do samej kampanii oraz wiara w zwycięstwo. Kandydat musi wręcz bardzo poważnie podchodzić do kampanii, musi zaangażować w nią wszystkie swoje siły oraz umiejętności. Nie może ulegać chwilowym problemom oraz kłopotom, które powstają podczas trwania kampanii. Nie może również załamywać się chwilowymi niepowodzeniami. Poważne podejście do kampanii oraz emocjonalne zaangażowanie się z pewnością będą sprzyjać nie tylko samemu kandydatowi, ale również pozostałym kandydatom z jego komitetu. W tym miejscu z pewnością powinna znaleźć się uwaga sugerująca kandydatowi „trzeźwe" spojrzenie na wydarzenia oraz racjonalne analizowanie zaistniałych zdarzeń, zwłaszcza tych, które nie zostały przewidziane podczas procesu przygotowywania kampanii wyborczej. Jako ostatnią z wymienionych cech, którymi powinien charakteryzować się kandydat jest brak przeszkód zdrowotnych do uczestnictwa w kampanii. Przede wszystkim mam tutaj na myśli zdrowie fizyczne kandydata. Uczestnictwo w wyborach wymaga od każdego kandydata poświęcenia wielu godzin pracy dziennie na rzecz kampanii. Między innymi w przypadku lokalnych wyborów prezydenckich, czy parlamentarnych kandydaci muszą zrozumieć, że przez wiele tygodni ich praca będzie rozpoczynała się wcześnie rano, a kończyła późną nocą. Pomimo tylu godzin spędzonych między innymi na spotkaniach z wyborcami, obradach sztabu, udzielaniu wywiadów, uczestnictwa w konferencjach prasowych, itd., muszą oni zachować trzeźwość umysłu oraz stwarzać wrażenie wypoczętych, zrelaksowanych. Każdy bowiem obraz zmęczenia kandydata daje sygnał wyborcom o braku przygotowania do pełnienia urzędu, o który się ubiega, czy też wręcz o złym stanie zdrowia. Nie chciałbym tutaj sugerować górnej granicy wieku startu w wyborach dla takich kandydatów, doświadczenie jednak uczy, iż kandydaci powinni być na tyle sprawni fizycznie aby mogli przezwyciężyć wszelkiego rodzaju uniedogodnienia wynikające z czasu trwania kampanii wyborczej. W tym miejscu chciałbym zaznaczyć, iż wskazane przeze mnie cechy kandydatów są jedynie przykładowymi i ogólnymi. Zasygnalizowałem jedynie te z nich, które mają wpływ na skuteczność kampanii a powyższy opis nie ma charakteru hierarchizacji ich ważności.

Ostatnim czynnikiem, który ma wpływ na skuteczność kampanii wyborczej, który chciałbym przedstawić, jest funkcjonowanie sztabu wyborczego komitetu. Nie marginalizuję tu roli sztabów wyborczych poszczególnych kandydatów, wręcz przeciwnie. Uważam jedynie, że charakter sztabu komitetu i jego działania bardzo ściśle pokrywają się z działaniami poszczególnych sztabów kandydatów. Stąd też czytelnik z pewnością będzie mógł dokonać pewnej analogii, a zarazem znaleźć wiele cech wspólnych. O sukcesie kampanii wyborczej z punktu widzenia funkcjonowania sztabu wyborczego decydują pewne elementy, których połączenie wpływa na jej skuteczność. Zanim spróbujemy to ustalić powinniśmy odpowiedzieć sobie na następujące pytania:

1. czy sztab wyborczy komitetu w ogóle istnieje i funkcjonuje;
2. jaki jest zakres jego obowiązków i zadań;
3. kiedy sztab rozpoczął swoją działalność;
4. kto tworzy sztab oraz jaki jest poziom doświadczenia osób go tworzących;
5. czy sztab jasno określił plan kampanii wyborczej komitetu, czyli między innymi strategię i taktykę kampanii;
6. czy sztab przygotował harmonogram prac;
7. czy sztab umiejętnie prowadzi komunikację pomiędzy nim, a poszczególnymi kandydatami komitetu;
8. czy sztab umiejętnie przygotował kampanię medialną;
9. jaką rolę pełnią w kampanii medialnej indywidualni kandydaci oraz kandydat na urząd prezydenta/lider komitetu;
10. czy sztab podjął decyzję o „wkomponowaniu" poszczególnych kandydatów w prace i harmonogram kampanii wyborczej;
11. jaką rolę sztab przewidział dla poszczególnych kandydatów w trakcie trwania kampanii wyborczej;
12. czy sztab przygotował materiały poligraficzne dla wszystkich kandydatów komitetu – czy umiejętnie zaplanował tę część kampanii – promocji;
13. na ile sztab pomaga poszczególnym kandydatom w ich kampanii – jaką rolę tutaj przyjmuje, czy wspiera ich indywidualne działania;
14. czy sztab faworyzuje jakichkolwiek kandydatów komitetu;
15. jakie decyzje podjął sztab odnośnie relacji pomiędzy nim a kandydatem na prezydenta miasta/lidera komitetu, a poszczególnymi kandydatami.

Powyższe pytania stanowią oczywiście fragmentaryczny zarys elementów – jakim musi stawić czoło sztab komitetu. Nie są one ostateczne, ale z pewnością pomagają w zarysowaniu pewnego sposobu oceny skuteczności kampanii wyborczej. Ze względu na ograniczenia dotyczące objętości tekstu posłużę się w tym miejscu jedynie pewnymi spostrzeżeniami i uwagami, które nawiązują do powyższych pytań. Jeżeli dany komitet wyborczy poważnie myśli o przeprowadzeniu skutecznej kampanii wyborczej bezwzględnie będzie musiał stworzyć na tyle silny sztab, by mógł on wziąć na siebie wszystkie zadania oraz obowiązki wynikające z przygotowania i prowadzenia kampanii wyborczej. Czynnik ludzki będzie ogrywał  w tym miejscu bardzo ważną rolę. Doświadczenie ludzi tworzących sztab komitetu, ich pomysły na przygotowanie kampanii, ich umiejętność wprowadzenia planów życie odegra kluczową rolę w trakcie całej kampanii. Z drugiej strony sztab będzie odpowiadał za kontakty z samymi kandydatami z listy komitetu, przygotowaniem ich do kampanii, bieżącą „obsługą", oraz spadnie na niego przygotowywanie między innymi obsługi medialnej i kontaktów z mediami. Bardzo ważne aby na samym początku przygotowań zostały jasno określone cele i zadania sztabu; poza tym wszystkie funkcje w sztabie powinny zostać rozdzielone zgodnie z kompetencjami, wiedzą i doświadczeniem poszczególnych jego członków. Jasny zakres kompetencji oraz podział funkcji i zadań wyeliminuje pojawianie się ewentualnych niejasności pomiędzy poszczególnymi członkami sztabu w trakcie trwania kampanii wyborczej. W tym miejscu nie chciałbym wskazywać na konieczną ilość członków sztabu – podawać jego wielkości. Skład osobowy sztabu uzależniony jest między innymi od charakteru kampanii, wielkości okręgu wyborczego czy możliwości finansowych komitetu. Nasuwa się między innymi taka uwaga praktyczna, aby osoby będące na czele sztabu umiały zawsze zadbać o tych, którzy chcą poświęcić swój wolny czas  i pracować społecznie na rzecz danego komitetu, czy też kandydata. Wskazuję tu na konieczność rozdzielenia wszystkim członkom sztabu pracy zgodnie z kwalifikacjami poszczególnych osób. Nie można dopuścić do sytuacji, aby osoby chcące pracować społecznie na rzecz komitetu nie miały zajęcia, wyznaczonego kierunku działania. W przeciwnym razie takie postępowanie może przyczynić się do powstania negatywnego wizerunku sztabu (rozpocząć powstawanie niejasnych sytuacji, spowodować dezaprobatę, zniecierpliwienie, a w końcu negacji i „odchodzenia" członków ze sztabu). Następną rzeczą na którą chciałbym zwrócić uwagę, jest jakość przygotowywanych badań oraz jakość przeprowadzanej kampanii medialnej. Z doświadczenia wynika, że badania opinii publicznej powinny być przeprowadzane przez osoby, agencje kompetentne i posiadające wieloletnie doświadczenie. Nie może być sytuacji, że tyle ile jest komitetów kandydujących w danym okręgu tyle też zostaje przedstawionych wyników badań, przewidujących zwycięstwo każdego z nich. Mówiąc o kampanii medialnej zasygnalizuję, jedynie takie elementy, jak: „mądre" wybieranie miejsc reklamowych, zwrócenie uwagi na uregulowania prawne zawarte w ordynacji dotyczące miejsc do plakatowania, przygotowanie sali do konferencji prasowych zgodnie z zasadami mediów, stały kontakt biura prasowego komitetu z mediami – udzielanie na bieżąco odpowiedzi na pytania dziennikarzy, oraz służenie pomocą w udzielaniu informacji. Na koniec, chciałbym to bardzo mocno podkreślić, sugeruję podejmowanie wszelkich działań przez komitet, tj. prac związanych z przygotowywaniem kampanii oraz harmonogramu działań, w oparciu  o przeprowadzone wcześniej analizy i oceny okręgu wyborczego z punktu widzenia między innymi jego: demografii, historii wcześniejszych wyborów, charakterystyki mieszkańców czy problemów, które są z nim związane.

W powyższej pracy opisałem cztery czynniki, które stanowią nieodłączny element każdej kampanii wyborczej. Starałem się wskazać, iż ich umiejętne wykorzystanie wpływa na skuteczność przeprowadzenia kampanii. Warto w tym miejscu zauważyć, iż elementy te występują łącznie i charakteryzują się wielostronną zależnością między sobą. Zarówno charakter komitetu wyborczego/jego specyfika, jak i kandydaci na listach wyborczych, kandydat na prezydenta/lider komitetu oraz sztab wyborczy są ze sobą bardzo ściśle powiązani w całym procesie kampanii wyborczej. To między innymi od umiejętnej współpracy pomiędzy tymi podmiotami uzależniona jest skuteczność kampanii. Na pierwszy plan wysuwa się oczywiście czynnik ludzki, który odgrywa tu decydującą rolę. Nie wszystkie aspekty kampanii wyborczej zostały opisane w tym tekście. Świadomie nie analizowałem takich aspektów związanych z kampanią wyborczą, jak sposób prowadzenia kampanii czy wykorzystanie w niej marketingu politycznego. Celem tej pracy miało być bowiem wskazanie pewnych tendencji w podejściu do kampanii z punktu widzenia określonych podmiotów.

Przypisy:
[1] A. Antoszewski i R. Herbut, Leksykon politologii, Wrocław, 1998.
[2] Dz. cyt., s.139-140.
[3] M. Mazur, Marketing polityczny; Warszawa, 2002.
[4] Dz. cyt., s. 36.

Bibliografia:
Buczkowski J., Podstawowe zasady prawa wyborczego III Rzeczypospolitej, Lublin, 1998.
Dobek-Ostrowska B., Fras J., Teoria i praktyka propagandy, Wrocław, 1997.
Dobek-Ostrowska B., Wiszniowski R., Teoria komunikowania publicznego i politycznego, Wrocław, 2001.
Jabłoński A.W, Sobkowiak L., Marketing polityczny w teorii i praktyce, Wrocław, 2002.
Kolczyński M., Sztumski J., Marketing polityczny, Katowice, 2000.
Mazurkiewicz W, Jak wygrywać wybory, czyli kampanie i socjotechniki wyborcze, Warszawa-Radom, 1998.
McNair B., Wprowadzenie do komunikowania politycznego, Poznań, 1998.
Pawełczyk P., Socjotechniczne aspekty gry politycznej, Poznań, 2000.
Pietraś Z.J., Decydowanie polityczne, Warszawa, 1998.
Piontek D., Rola mediów w wyborach powszechnych, „Problemy Humanistyki" nr 2, Poznań, 1997.
Sobczak. J. (red.), Media i polityka, Poznań, 2001.
Wilkos S., Ferenc W. (red.), Kampania wyborcza. Strategia – taktyka – komunikacja, Warszawa, 2001.
Wiszniowski R., Marketing wyborczy, Wrocław-Warszawa, 2000.
Żukowski A., Systemy wyborcze, Olsztyn, 1999.
Ustawa z dnia 16 lipca 1998r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, (Dz. U. Nr 95, póz. 602).
Ustawa z dnia 20 czerwca 2002r. – O bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miast, (Dz. U. Nr 113, póz. 984, zm. Dz. U. Nr 127, póz. 1089).
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001r. – Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 46, póz. 499).